Local Languages

Ingcazelo Yenhlawulo Lemfanelo Zamalobolo

Buhlebenkosi Nkomo

Esintwini, amalobolo awacini ngokuba yimali kumbe inkomo ekhitshwayo kuphela, kodwa ayindlela yokuhlanganisa imuli, ukuhloniphana kanye lokugcina amasiko ephila.

Isintu sithi “okuhle kuyabukwa,” yikho lolu suku lwamalobolo lubhekwa njengosuku oluqakathekileyo emulini zombili — owakomkhwenyana lowakomalukazana. Ngokwenza imfanelo kwabozala, umkhwenyana usuke ekhombisa ukuzimisela kwakhe ukwakha umuzi kanye lokuhlonipha imvelaphi yomkakhe.

Lanxa imikhuba yehlukana ngemindeni lezibongo, ezinye inhlawulo lezimfanelo ziyavumelana emasikweni amanengi.

UMGANDO / ISIKHWAMA SABAKHONGI

Umgando, owaziwa njalo ngokuthi yisikhwama sabakhongi, yinhlawulo ebekwa ngabakomkhwenyana bengena emagcekeni akomalukazana. Le yimvumo yokuthi bangene ekhaya ukuze bazokwethula udaba abalulandileyo.

Kuvamile ukuthi inhlawulo le ibe yimbuzi eyodwa. Abakhongi bavame ukutsho ukuthi “baze ngokucela umlilo,” amazwi asetshenziswa ngenhlonipho ukuze kungabi lokuxhamazela ekwethuleni udaba lwamalobolo.

ISIVULAMLOMO / IMVULOMLOMO

Ngemva kokwamukelwa kwezivakatshi, kuyalungiswa indawo lapho okuzakhulunyelwa khona umsebenzi. Kuvamise ukuthi kwendlalwe amacansi ukuze izivakashi zihlale phansi ngenhlonipho.

Abakhongi bachaza injongo yokufika kwabo kodwa bangaphendulwa kuqala kuze kufakwe imfanelo eyaziwa ngokuthi yisivulamlomo loba imvulomlomo. Inhlawulo le ingaba yimbuzi eyodwa kumbe ezimbili, kusiya ngemikhuba yemuli.

IJAZI LIKABABA LEJALI LIKAMAMA

Ijazi likababa lejali likamama kuyimbadalo enikwa abazali bentombi njengendlela yokubabonga ngomsebenzi omkhulu wokukhulisa umntwana.

Ubaba unikwa ijazi njengophawu lwenhlonipho lokugcina umuzi wakhe kuhle, kuthi umama anikwe ijali ngenxa yokuhlupheka kwakhe ngesikhathi ekhulelwe, ezala kanye lasekukhuliseni umntwana.

Esintwini, lokhu kwakungesikho ukuthenga umntwana kodwa kwakuyindlela yokubonga abazali. Kwezinye imuli, ijazi likababa lingaba yimali kumbe isembatho, kuthi ijali likamama kube yingubo, iduku loba imali evunyelwene ngayo.

IMVULAKUFA

Imvulakufa yinhlawulo ehlawulwa ngoba intombi ikhule yafinyelela esigabeni sokwendiswa abazali bayo bengakafi.
Lokhu kuthathwa njengobusiso ngoba abadala bayabe bebona umntwana wabo esenda besaphila. Inhlawulo le iyehluka ngemindeni kodwa kuvamile ukuthi ibe yimbuzi kumbe imali.

INKOMO YOBULILI

Inkomo yobulili ingenye yenhlawulo eziqakathekileyo. Le nhlawulo ihlonipha umama womntwana ngenxa yobunzima bokumitha, ukuzala kanye lokukhulisa umntwana.

Kudala kwakuvame ukuthi kube yinhloko yenkomo uqobo, kodwa ngokuguquka kwezikhathi ezinye imuli sezivuma imali. Lanxa kunjalo, injongo yayo isala injalo — ukubonga umama.

AMACANSI LOKWEMBEDLA

Ngesikhathi somsebenzi wamalobolo, umdeni womkhwenyana wawuvame ukuthwala amacansi, izingubo kanye lokunye okwakuzasetshenziswa endlini.
Lokhu kwakubonisa ukuzithoba lokuhlonipha ikhaya abangenile kulo, kanye lokuzimisela ukwakha ubudlelwano obuhle phakathi kwemuli zombili.

UKUCELA UMLILO

Ukucela umlilo kwakuyindlela esetshenziswa ngabakhongi ukuqala ingxoxo ngenhlonipho. Esikhundleni sokuphanga bakhulume ngamalobolo, babeqala ngokusebenzisa amazwi ahloniphayo ayefihla injongo yabo.
Lokhu kwakusiza ukuthi umsebenzi uqale ngobunono langokuhloniphana.

AMALOBOLO

Amalobolo ngokwawo ayingxenye enkulu yomsebenzi wokwendisa. Lapha imuli zombili ziyaxoxisana ngenani lezinkomo kumbe imali okumele ikhitshwe ngumkhwenyana.

Kwezinye imuli, intombi ingakhitshwa inkomo ezifika kwezilitshumi lanhlanu kumbe ngaphezulu, kusiya ngemikhuba yemuli.

Kodwa abadala bagcizelela ukuthi amalobolo kawasikho ukuthenga umuntu, kodwa ayindlela yokwakha ubudlelwano, ukuhlonipha imuli kanye lokugcina amasiko esintu ephila.

INHLAWULO YECALA

Kwezinye izikhathi, umkhwenyana angabe eyonile intombi isahlala kubo. Ezimweni ezinje, inhlawulo kumele iqale ikhokhwe ngaphambi kokukhulunywa ngamalobolo.

ICALA LOKUQAMULA AMAGODA

Icala lokuqamula amagoda, elaziwa njalo ngokuthi “ukugeza iguma,” likhokhwa uma umkhwenyana engene emagcekeni omuzi ngendlela engalunganga.

Lokhu kwakuthathwa njengokwephula inhlonipho yomuzi, yikho kwakudingeka ukuhlawulwa.

ICALA LESISU

Nxa intombi ikhulelisiwe kungakafikwa amalobolo, kuvamise ukuthi kukhitshwe inhlawulo yesisu kuqala. Le nhlawulo ingaba yimali kumbe inkomo, kusiya ngokuvumelana kwemuli zombili.

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button